ការបកប្រែរវាងភាសាខ្មែរ និងភាសាន័រវ៉េស (Norsk) គឺជាកិច្ចការមួយដែលទាមទារនូវការយល់ដឹងស៊ីជម្រៅ មិនត្រឹមតែលើផ្នែកវាក្យសព្ទប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងលើរចនាសម្ព័ន្ធវេយ្យាករណ៍ និងបរិបទវប្បធម៌នៃប្រទេសទាំងពីរផងដែរ។ ភាសាខ្មែរជាសមាជិកនៃក្រុមភាសាអូស្រ្តូអាស៊ីទិក (Austroasiatic) ដែលមានលក្ខណៈជាភាសាឯកព្យាង្គ និងគ្មានការបំប្លែងទម្រង់ពាក្យតាមកាលឬភេទ។ ផ្ទុយទៅវិញ ភាសាន័រវ៉េស ស្ថិតក្នុងក្រុមភាសាឥណ្ឌូ-អឺរ៉ុប (Indo-European) ផ្នែកអាល្លឺម៉ង់ខាងជើង (North Germanic) ដែលមានការប្រើប្រាស់វេយ្យាករណ៍ស្មុគស្មាញ មានការបំប្លែងទម្រង់កិរិយាសព្ទ ភេទរបស់នាម និងច្បាប់លំដាប់ពាក្យតឹងរ៉ឹង។ អត្ថបទនេះនឹងបង្ហាញអំពីចំណុចសំខាន់ៗ ភាពខុសគ្នានៃវេយ្យាករណ៍ និងគន្លឹះសំខាន់ៗដើម្បីសម្រេចបាននូវការបកប្រែប្រកបដោយគុណភាពខ្ពស់ និងភាពត្រឹមត្រូវបំផុត។
១. ភាពខុសគ្នាខាងរចនាសម្ព័ន្ធវេយ្យាករណ៍ និងការប្រឈមមុខក្នុងការបកប្រែ
ដើម្បីបកប្រែពីភាសាខ្មែរទៅភាសាន័រវ៉េសបានល្អ អ្នកបកប្រែត្រូវយល់ដឹងអំពីចំណុចខុសគ្នាជាមូលដ្ឋាននៃវេយ្យាករណ៍ដូចខាងក្រោម៖
ក. ប្រព័ន្ធកាល (Tenses) និងការបំប្លែងកិរិយាសព្ទ
នៅក្នុងភាសាខ្មែរ កិរិយាសព្ទមិនផ្លាស់ប្តូររូបរាងទៅតាមពេលវេលា ឬប្រធាននោះទេ។ យើងប្រើប្រាស់ពាក្យជំនួយដូចជា «បាន» «កំពុង» «នឹង» ឬពាក្យបញ្ជាក់ពេលវេលា (ដូចជា ម្សិលមិញ ថ្ងៃនេះ ឆ្នាំក្រោយ) ដើម្បីបង្ហាញពីកាល។ ប៉ុន្តែនៅក្នុងភាសាន័រវ៉េស កិរិយាសព្ទត្រូវតែបំប្លែងទៅតាមកាលនីមួយៗ (Presens, Preteritum, Perfektum, Futurum) ជាដាច់ខាត។ ឧទាហរណ៍៖
- ខ្មែរ៖ «ខ្ញុំញ៉ាំបាយម្សិលមិញ» និង «ខ្ញុំញ៉ាំបាយរាល់ថ្ងៃ» (កិរិយាសព្ទ «ញ៉ាំ» មិនផ្លាស់ប្តូរទេ)។
- ន័រវ៉េស៖ «Jeg spiste ris i går» (spiste - កាលអតីតកាល) និង «Jeg spiser ris hver dag» (spiser - កាលបច្ចុប្បន្នកាល)។
អ្នកបកប្រែត្រូវវិភាគបរិបទក្នុងប្រយោគខ្មែរឱ្យបានច្បាស់លាស់ ដើម្បីជ្រើសរើសទម្រង់កាលក្នុងភាសាន័រវ៉េសឱ្យបានត្រឹមត្រូវ ដោយមិនត្រូវពឹងផ្អែកតែលើការបកប្រែពាក្យមួយម៉ាត់ៗនោះឡើយ។
ខ. ភេទរបស់នាម (Noun Genders) និងការកំណត់នាម (Definiteness)
ភាសាន័រវ៉េសបែងចែកនាមជាបីភេទគឺ ភេទប្រុស (Hankjønn) ភេទស្រី (Hunkjønn) និងភេទគ្មានភេទ (Intetkjønn)។ ការបែងចែកភេទនេះជះឥទ្ធិពលដល់ការប្រើប្រាស់សព្វនាម អត្ថបទ (Articles) និងគុណនាមដែលមកបញ្ជាក់នាមនោះ។ បន្ថែមពីនេះ ភាសាន័រវ៉េសមានការបញ្ជាក់នាមច្បាស់លាស់ (Bestemt) និងមិនច្បាស់លាស់ (Ubestemt) ដោយការបន្ថែមបច្ច័យនៅខាងចុងនាម (ឧទាហរណ៍៖ «en bok» ន័យថា សៀវភៅមួយក្បាល និង «boka» សៀវភៅនោះ)។ ភាសាខ្មែរគ្មានការបែងចែកភេទរបស់នាម និងមិនមានអត្ថបទកំណត់នាមឡើយ ដោយប្រើពាក្យបន្សំបន្ថែមជំនួសវិញ។
គ. ច្បាប់លំដាប់ពាក្យ V2 (Verb-Second Rule)
ទោះបីជាភាសាទាំងពីរប្រើប្រាស់ទម្រង់ប្រយោគជាមូលដ្ឋាន ប្រធាន-កិរិយាសព្ទ-កម្មបទ (SVO) ដូចគ្នាក៏ដោយ ក៏ភាសាន័រវ៉េសមានច្បាប់វេយ្យាករណ៍ដ៏តឹងរ៉ឹងមួយហៅថា «ច្បាប់ V2»។ ច្បាប់នេះតម្រូវឱ្យកិរិយាសព្ទចម្បងត្រូវតែស្ថិតនៅលំដាប់ទីពីរនៃប្រយោគជានិច្ច ទោះបីជាមានពាក្យបញ្ជាក់ពេលវេលា ឬកន្សោមពាក្យផ្សេងទៀតមកនៅខាងដើមប្រយោគក៏ដោយ។ ឧទាហរណ៍៖
- ខ្មែរ៖ «ថ្ងៃនេះខ្ញុំទៅសាលារៀន» (លំដាប់ពាក្យ៖ ពេលវេលា + ប្រធាន + កិរិយាសព្ទ)។
- ន័រវ៉េស៖ «I dag går jeg på skolen» (លំដាប់ពាក្យ៖ ពេលវេលា + កិរិយាសព្ទ + ប្រធាន)។ ប្រសិនបើបកប្រែតាមលំដាប់ខ្មែរផ្ទាល់ «I dag jeg går...» នោះនឹងខុសវេយ្យាករណ៍ន័រវ៉េសភ្លាមៗ។
២. បរិបទវប្បធម៌ និងការប្រើប្រាស់ភាសាបែបតំបន់ (Localization)
ការបកប្រែដែលជោគជ័យមិនមែនគ្រាន់តែជាការផ្លាស់ប្តូរពាក្យពេចន៍ពីភាសាមួយទៅភាសាមួយទៀតនោះទេ ប៉ុន្តែជាការផ្ទេរន័យ និងអារម្មណ៍ឱ្យស្របទៅតាមវប្បធម៌របស់អ្នកអាន។
ក. ឋានានុក្រមសង្គម និងកម្រិតនៃការប្រើប្រាស់ភាសា (Registers)
សង្គមខ្មែរផ្ដោតខ្លាំងលើឋានានុក្រម ដែលឆ្លុះបញ្ចាំងយ៉ាងច្បាស់តាមរយៈការប្រើប្រាស់ពាក្យគួរសម ពាក្យសម្រាប់ព្រះសង្ឃ រាជសព្ទ និងការហៅគ្នាទៅតាមអាយុ ឬឋានៈ (បង ប្អូន មីង ពូ លោក)។ ផ្ទុយទៅវិញ សង្គមន័រវ៉េសមានលក្ខណៈសមភាពខ្លាំង (Egalitarianism)។ នៅក្នុងភាសាន័រវ៉េសទំនើប ការប្រើប្រាស់ពាក្យគួរសមបែបផ្លូវការខ្លាំង ឬសព្វនាមផ្លូវការ «De» ត្រូវបានកាត់បន្ថយស្ទើរតែទាំងស្រុង ដោយជំនួសមកវិញនូវការហៅគ្នាជាទូទៅថា «du» (ឯង/អ្នក) ទោះបីជាជជែកជាមួយអ្នកមានឋានៈខ្ពស់ ឬចាស់ទុំក៏ដោយ។ អ្នកបកប្រែត្រូវសម្របសម្រួលកម្រិតភាសានេះឱ្យបានសមស្រប ដើម្បីកុំឱ្យអត្ថបទបកប្រែទៅជាភាសាន័រវ៉េសមើលទៅហាក់ដូចជាបុរាណ ឬផ្លូវការហួសហេតុពេក។
ខ. សំនួនវោហារសព្ទ និងការប្រៀបធៀប (Idioms and Metaphors)
សំនួនវោហារខ្មែរភាគច្រើនផ្សារភ្ជាប់ទៅនឹងការធ្វើស្រែចម្ការ ព្រះពុទ្ធសាសនា និងអាកាសធាតុក្តៅ។ ចំណែកឯសំនួនវោហារន័រវ៉េសវិញ តែងតែទាក់ទងនឹងទឹកកក ព្រិល សមុទ្រ និងជីវភាពរស់នៅតំបន់ត្រជាក់។ ឧទាហរណ៍ ឃ្លាខ្មែរដែលនិយាយអំពីការអត់ធ្មត់ ឬការតស៊ូ ប្រសិនបើបកប្រែចំតួអក្សរទៅកាន់ភាសាន័រវ៉េស អាចនឹងធ្វើឱ្យអ្នកអានន័រវ៉េសមិនយល់ទាល់តែសោះ។ ផ្ទុយទៅវិញ គេត្រូវស្វែងរកឃ្លាន័រវ៉េសណាដែលមានន័យប្រហាក់ប្រហែល ដូចជាឃ្លា «Å svelge noen kameler» (ទទួលយកអ្វីដែលមិនចង់បាន ឬការសម្របសម្រួល) ដើម្បីជំនួសឱ្យបរិបទសមស្រប។
៣. ការប្រៀបធៀបគំរូប្រយោគជាក់ស្តែងរវាងភាសាខ្មែរ និងភាសាន័រវ៉េស
ដើម្បីជួយឱ្យអ្នកបកប្រែយល់កាន់តែច្បាស់អំពីការផ្លាស់ប្តូរទម្រង់ប្រយោគ និងការប្រើប្រាស់ពាក្យ ខាងក្រោមនេះជាឧទាហរណ៍ជាក់ស្តែងនៃការបកប្រែប្រយោគពីភាសាខ្មែរទៅភាសាន័រវ៉េស៖
- ឧទាហរណ៍ទី១ (ការប្រើប្រាស់កាលអតីតកាល)៖
ខ្មែរ៖ «ពួកគេបានទៅដល់ទីក្រុងអូស្លូកាលពីម្សិលមិញ។»
ន័រវ៉េស៖ «De ankom Oslo i går.»
ការពន្យល់៖ ពាក្យ «បានទៅដល់» ត្រូវបានបកប្រែជា «ankom» ដែលជាទម្រង់អតីតកាលរបស់ «å ankomme»។ ពាក្យ «កាលពីម្សិលមិញ» ត្រូវនឹង «i går»។ នៅក្នុងភាសាន័រវ៉េស មិនចាំបាច់មានពាក្យជំនួយ «បាន» ទេ ព្រោះទម្រង់កិរិយាសព្ទ «ankom» ខ្លួនវាផ្ទាល់បានបញ្ជាក់ពីអតីតកាលរួចជាស្រេចទៅហើយ។ - ឧទាហរណ៍ទី២ (ការប្រើប្រាស់ច្បាប់លំដាប់ពាក្យ V2)៖
ខ្មែរ៖ «នៅរដូវរងា ព្រិលធ្លាក់ច្រើននៅប្រទេសន័រវ៉េស។»
ន័រវ៉េស៖ «Om vinteren snør det mye i Norge.»
ការពន្យល់៖ នៅក្នុងប្រយោគនេះ ឃ្លាបញ្ជាក់ពេលវេលា «Om vinteren» (នៅរដូវរងា) ស្ថិតនៅខាងដើមប្រយោគ ដូច្នេះកិរិយាសព្ទ «snør» (ធ្លាក់ព្រិល) ត្រូវតែស្ថិតនៅលំដាប់ទីពីរ មុនប្រធានមិនច្បាស់លាស់ «det»។ ប្រសិនបើបកប្រែតាមរចនាសម្ព័ន្ធខ្មែរ «Om vinteren det snør mye...» នោះនឹងខុសវេយ្យាករណ៍ន័រវ៉េសយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ។ - ឧទាហរណ៍ទី៣ (ការប្រើប្រាស់ទម្រង់កម្មកិរិយា ឬ Passive Voice)៖
ខ្មែរ៖ «សៀវភៅនេះត្រូវបានសរសេរដោយអ្នកនិពន្ធជនជាតិន័រវ៉េសម្នាក់។»
ន័រវ៉េស៖ «Denne boken ble skrevet av en norsk forfatter.»
ការពន្យល់៖ ភាសាខ្មែរប្រើពាក្យ «ត្រូវបាន» ដើម្បីបង្ហាញពីទម្រង់កម្មកិរិយា ប៉ុន្តែជារឿយៗវាមានន័យអវិជ្ជមាន ឬផ្លូវការពេក។ នៅក្នុងភាសាន័រវ៉េស ទម្រង់កម្មកិរិយាត្រូវបានប្រើប្រាស់យ៉ាងទូលំទូលាយ ដោយប្រើប្រាស់កិរិយាសព្ទជំនួយ «ble» បូករួមជាមួយទម្រង់ Partisipp (skrevet) ឬការបន្ថែមបច្ច័យ «-s» ទៅលើកិរិយាសព្ទ (ឧទាហរណ៍៖ skrives)។
៤. គន្លឹះអនុវត្តជាក់ស្តែងសម្រាប់អ្នកបកប្រែភាសាខ្មែរ-ន័រវ៉េស
ដើម្បីធានាបាននូវភាពត្រឹមត្រូវ និងភាពរលូននៃអត្ថបទបកប្រែ សូមអនុវត្តតាមវិធីសាស្ត្រសំខាន់ៗទាំងនេះ៖
- ស្វែងយល់ពីបរិបទជាមុន៖ មុននឹងចាប់ផ្តើមបកប្រែ ត្រូវអានអត្ថបទទាំងមូលឱ្យយល់ពីគោលបំណង 语气 (tone) និងគោលដៅនៃអត្ថបទ ដើម្បីអាចជ្រើសរើសវាក្យសព្ទ និងកម្រិតភាសាន័រវ៉េសឱ្យត្រូវចំគោលដៅ។
- ចៀសវាងការបកប្រែតាមតួអក្សរ (Word-for-Word Translation)៖ ដោយសារតែរចនាសម្ព័ន្ធប្រយោគ និងការគិតរបស់ប្រជាជាតិទាំងពីរមានភាពខុសគ្នាស្រឡះ ការបកប្រែចំតួអក្សរនឹងធ្វើឱ្យប្រយោគន័រវ៉េសទៅជាមិនរលូន និងពិបាកយល់។ ត្រូវបកប្រែយកអត្ថន័យ និងរៀបចំលំដាប់ពាក្យឡើងវិញតាមច្បាប់វេយ្យាករណ៍ន័រវ៉េស។
- ការយល់ដឹងពីសញ្ញាវណ្ណយុត្តិ៖ ភាសាខ្មែរមិនសូវប្រើប្រាស់សញ្ញាវណ្ណយុត្តិញឹកញាប់ ឬមានច្បាប់ច្បាស់លាស់ក្នុងការប្រើប្រាស់សញ្ញាក្បៀស (Comma) ដូចភាសាន័រវ៉េសនោះទេ។ ភាសាន័រវ៉េសមានច្បាប់ក្បៀសតឹងរ៉ឹងបំផុត (Kommarestregler) ដែលត្រូវតែគោរពតាមជាដាច់ខាត ដើម្បីកុំឱ្យប្រយោគប្រែប្រួលន័យ។
- ការប្រើប្រាស់ឧបករណ៍បច្ចេកវិទ្យាជំនួយ៖ ប្រើប្រាស់កម្មវិធីជំនួយការបកប្រែ (CAT Tools) និងវចនានុក្រមផ្លូវការដែលគួរឱ្យទុកចិត្ត។ ដោយសារតែធនធានបកប្រែផ្ទាល់រវាងខ្មែរ និងន័រវ៉េសនៅមានកម្រិត ការប្រើប្រាស់ភាសាអង់គ្លេសជាស្ពានចម្លង (Bridge Language) ពេលខ្លះអាចជួយផ្ទៀងផ្ទាត់ន័យបន្ថែមបានយ៉ាងល្អ។
- ការពិនិត្យឡើងវិញដោយអ្នកជំនាញ៖ បន្ទាប់ពីបកប្រែរួច គួរតែមានការត្រួតពិនិត្យ និងកែលម្អ (Proofreading) ដោយអ្នកដែលនិយាយភាសាន័រវ៉េសជាភាសាកំណើត (Native Speaker) ដើម្បីធានាថាភាសានោះមានលក្ខណៈធម្មជាតិ និងត្រឹមត្រូវតាមបែបផែនការនិយាយរបស់ជនជាតិន័រវ៉េស។
៥. សន្និដ្ឋាន និងការអនុវត្តល្អៗសម្រាប់អ្នកបកប្រែ
ការបកប្រែពីភាសាខ្មែរទៅភាសាន័រវ៉េស ទាមទារឱ្យមានការអត់ធ្មត់ ការស្រាវជ្រាវ និងការយល់ដឹងពីវប្បធម៌ទាំងសងខាងយ៉ាងលម្អិត។ ការយល់ច្បាស់ពីចំណុចខុសគ្នានៃវេយ្យាករណ៍ ដូចជាច្បាប់លំដាប់ពាក្យ V2 ភេទរបស់នាម និងការសម្របសម្រួលភាសានិយាយទៅតាមបរិបទសមភាពរបស់សង្គមន័រវ៉េស នឹងជួយឱ្យការបកប្រែរបស់អ្នកទទួលបានជោគជ័យ និងមានតម្លៃខ្ពស់បំផុតក្នុងវិស័យបកប្រែអាជីព។