ໃນຍຸກແຫ່ງການເຊື່ອມໂຍງລະຫວ່າງປະເທດ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນການຮ່ວມມືໃນໂຄງການ ໜຶ່ງແລວໜຶ່ງເສັ້ນທາງ (Belt and Road Initiative) ແລະ ການລົງທຶນຂອງ ສປ ຈີນ ໃນ ສປປ ລາວ ທີ່ເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ, ຄວາມຕ້ອງການໃນການແປພາສາລາວເປັນພາສາຈີນຈຶ່ງມີຄວາມສຳຄັນ ແລະ ເພີ່ມຂຶ້ນຢ່າງຮອບດ້ານ ບໍ່ວ່າຈະເປັນໃນຂະແໜງການທ່ອງທ່ຽວ, ການຄ້າ, ກົດໝາຍ, ການທູດ, ແລະ ການສຶກສາ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ການແປພາສາລະຫວ່າງສອງພາສານີ້ບໍ່ແມ່ນເລື່ອງງ່າຍ ເນື່ອງຈາກຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານໂຄງສ້າງພາສາ, ວັດທະນະທຳ, ແລະ ວິທີຄິດ. ບົດຄວາມນີ້ຈະພາທ່ານໄປເຈາະເລິກເຖິງຂະບວນການ, ຄວາມລະອຽດອ່ອນ ແລະ ເຄັດລັບຕ່າງໆ ທີ່ຈະຊ່ວຍໃຫ້ການແປພາສາລາວເປັນພາສາຈີນຂອງທ່ານມີຄວາມຖືກຕ້ອງ, ສະຫຼະສະຫຼວຍ, ແລະ ເປັນມືອາຊີບທີ່ສຸດ.
ໝາຍເຫດສຳຄັນ: ການແປພາສາທີ່ດີບໍ່ແມ່ນພຽງແຕ່ການປ່ຽນຄຳສັບຈາກພາສາໜຶ່ງໄປເປັນອີກພາສາໜຶ່ງ, ແຕ່ມັນແມ່ນການຖ່າຍທອດວັດທະນະທຳ ແລະ ບໍລິບົດທາງສັງຄົມໃຫ້ຄົບຖ້ວນ ແລະ ຖືກຕ້ອງທີ່ສຸດ.
1. ຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານໂຄງສ້າງໄວຍາກອນ ແລະ ລະບົບພາສາ
ເຖິງແມ່ນວ່າພາສາລາວ ແລະ ພາສາຈີນ ຈະຖືກຈັດຢູ່ໃນກຸ່ມພາສາທີ່ບໍ່ມີການຜັນຄຳ (Analytic Languages) ຄືກັນ, ແຕ່ໃນລາຍລະອຽດຂອງໂຄງສ້າງໄວຍາກອນແມ່ນມີຄວາມແຕກຕ່າງກັນຢ່າງຫຼວງຫຼາຍ ດັ່ງນີ້:
- \ໂຄງສ້າງຄຳຂະຫຍາຍ (Modifiers): ໃນພາສາລາວ, ຄຳຂະຫຍາຍມັກຈະຢູ່ທາງຫຼັງຄຳນາມ ຫຼື ຄຳກຳມະ ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ "ເຮືອນສີແດງ" (ຄຳນາມ + ຄຳຂະຫຍາຍ). ແຕ່ໃນພາສາຈີນ, ຄຳຂະຫຍາຍຈະຕ້ອງຢູ່ທາງໜ້າຄຳນາມສະເໝີ ຕົວຢ່າງເຊັ່ນ "红色的房子" (ສີແດງ + ຂອງ + ເຮືອນ). ນັກແປຕ້ອງມີສະຕິສະເໝີໃນການສະຫຼັບຕຳແໜ່ງຂອງຄຳຂະຫຍາຍ ເພື່ອບໍ່ໃຫ້ເກີດຄວາມສັບສົນ.
- ການໃຊ້ຄຳຊ່ວຍປະເພດຕ່າງໆ (Particles & Auxiliaries): ພາສາຈີນມີການນຳໃຊ້ຄຳຊ່ວຍທີ່ຫຼາກຫຼາຍ ແລະ ເຄັ່ງຄັດກວ່າພາສາລາວ ເຊັ່ນ ການໃຊ້ "的" (de), "地" (de), "得" (de) ເຊິ່ງເຮັດໜ້າທີ່ເຊື່ອມໂຍງຄຳຂະຫຍາຍໃນລັກສະນະທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. ການແປຈາກພາສາລາວທີ່ບໍ່ມີຄຳເຊື່ອມເຫຼົ່ານີ້ຢ່າງຈະແຈ້ງ ຕ້ອງອາໄສຄວາມເຂົ້າໃຈໃນບໍລິບົດເພື່ອເລືອກໃຊ້ໃຫ້ຖືກຕ້ອງ.
- ລະບົບລັກສະນະນາມ (Classifiers): ທັງສອງພາສານຳໃຊ້ລັກສະນະນາມຢ່າງກວ້າງຂວາງ, ແຕ່ໂຄງສ້າງການຈັດວາງແມ່ນຕ່າງກັນ. ພາສາລາວໃຊ້ "ຄຳນາມ + ຈຳນວນ + ລັກສະນະນາມ" (ເຊັ່ນ: ປຶ້ມສາມຫົວ), ໃນຂະນະທີ່ພາສາຈີນໃຊ້ "ຈຳນວນ + ລັກສະນະນາມ + ຄຳນາມ" (ເຊັ່ນ: 三本书). ນອກຈາກນີ້, ການເລືອກໃຊ້ລັກສະນະນາມໃນພາສາຈີນແມ່ນມີຄວາມສະເພາະເຈາະຈົງສູງ ຫາກເລືອກໃຊ້ຜິດຈະເຮັດໃຫ້ປະໂຫຍກເບິ່ງບໍ່ເປັນທຳມະຊາດທັນທີ.
2. ຄວາມລະອຽດອ່ອນທາງດ້ານວັດທະນະທຳ ແລະ ລະດັບຂອງພາສາ
ພາສາຄືພາບສະທ້ອນຂອງວັດທະນະທຳ. ການແປພາສາລາວເປັນພາສາຈີນຈຶ່ງບໍ່ສາມາດແປແບບຄຳຕໍ່ຄຳ (Word-for-Word Translation) ໄດ້ ເນື່ອງຈາກຄວາມລະອຽດອ່ອນໃນດ້ານຕ່າງໆ:
- ລະດັບຂອງພາສາ ແລະ ຄວາມສຸພາບ (Levels of Politeness): ພາສາລາວມີລະບົບຄຳສຸພາບ, ຄຳລາຊາສັບ, ແລະ ຄຳທີ່ໃຊ້ສະເພາະກັບພະສົງ ເຊິ່ງມີຄວາມຊັບຊ້ອນຫຼາຍ. ເມື່ອແປເປັນພາສາຈີນ, ເຖິງວ່າພາສາຈີນຈະບໍ່ມີລະບົບຄຳລາຊາສັບທີ່ຊັບຊ້ອນເທົ່າ, ແຕ່ກໍມີການເລືອກໃຊ້ຄຳສັບທີ່ສະແດງຄວາມເຄົາລົບ ເຊັ່ນ ການໃຊ້ "您" (nín) ແທນ "你" (nǐ), ຫຼື ການເລືອກໃຊ້ຄຳກຳມະທີ່ເປັນທາງການ ແລະ ສຸພາບ (Honorifics) ໃນການຕິດຕໍ່ພົວພັນທາງທຸລະກິດ ຫຼື ການທູດ.
- ສຳນວນ ແລະ ສຸພາສິດ (Idioms and Proverbs): ພາສາລາວມີສຳນວນຄຳເພັງ ແລະ ສຸພາສິດທີ່ອີງໃສ່ວິຖີຊີວິດກະສິກຳ ແລະ ສາສະໜາພຸດ ເຊັ່ນ "ຜັກຊີໂລຍໜ້າ" ຫຼື "ເຮັດດີໄດ້ດີ ເຮັດຊົ່ວໄດ້ຊົ່ວ". ການແປສຳນວນເຫຼົ່ານີ້ເປັນພາສາຈີນ ຕ້ອງຊອກຫາສຳນວນຈີນທີ່ມີຄວາມໝາຍປຽບທຽບທີ່ໃກ້ຄຽງກັນ (ເຊັ່ນ: ໃຊ້ຄຳສຸພາສິດສີ່ຕົວອັກສອນຂອງຈີນ ຫຼື 成语) ເພື່ອໃຫ້ຜູ້ອ່ານຊາວຈີນເຂົ້າໃຈໄດ້ທັນທີ ໂດຍບໍ່ຮູ້ສຶກຂັດເຂີນ.
3. ເຄັດລັບການແປພາສາລາວເປັນພາສາຈີນໃຫ້ສະຫຼວຍ ແລະ ມີປະສິດທິພາບ
ເພື່ອຍົກລະດັບວຽກງານການແປຂອງທ່ານໃຫ້ມີຄຸນນະພາບສູງ ແລະ ເປັນມືອາຊີບ, ນີ້ຄືເຄັດລັບທີ່ທ່ານຄວນນຳໃຊ້:
- 1. ວິເຄາະບໍລິບົດ ແລະ ຈຸດປະສົງຂອງເອກະສານ: ກ່ອນຈະເລີ່ມແປ, ຕ້ອງກຳນົດໃຫ້ໄດ້ວ່າເອກະສານນັ້ນແມ່ນຫຍັງ (ເອກະສານທາງການ, ສັນຍາທຸລະກິດ, ບົດໂຄສະນາ, ຫຼື ບົດຄວາມທົ່ວໄປ) ເພາະແຕ່ລະປະເພດຕ້ອງການຮູບແບບພາສາຈີນທີ່ແຕກຕ່າງກັນ. ເອກະສານທາງການແພດ ຫຼື ກົດໝາຍຕ້ອງການຄວາມຖືກຕ້ອງຂອງຄຳສັບສະເພາະ (Terminology) ສູງ, ໃນຂະນະທີ່ບົດໂຄສະນາຕ້ອງການຄວາມຄິດສ້າງສັນ ແລະ ການປັບປ່ຽນໃຫ້ເຂົ້າກັບທ້ອງຖິ່ນ (Localization).
- 2. ຫຼີກເວັ້ນການແປແບບກົງຕົວ: ການແປກົງຕົວມັກຈະເຮັດໃຫ້ເກີດ "ພາສາຈີນສຳນວນລາວ" ເຊິ່ງຄົນຈີນອ່ານແລ້ວບໍ່ເຂົ້າໃຈ ຫຼື ເຂົ້າໃຈຍາກ. ນັກແປຕ້ອງຍ່ອຍຄວາມໝາຍຂອງປະໂຫຍກພາສາລາວໃຫ້ແຕກສານ ແລ້ວຈຶ່ງຮຽບຮຽງໃໝ່ໂດຍໃຊ້ໂຄງສ້າງປະໂຫຍກ ແລະ ສຳນວນທີ່ຄົນຈີນນິຍົມໃຊ້ໃນຊີວິດຈິງ.
- 3. ສ້າງຄັງຄຳສັບສະເພາະ (Glossary): ການແປເອກະສານສະເພາະທາງ ເຊັ່ນ: ກົດໝາຍ, ການເງິນ, ຫຼື ວິສະວະກຳ, ການມີຄັງຄຳສັບທີ່ຖືກຕ້ອງ ແລະ ເປັນເອກະພາບກັນແມ່ນສິ່ງສຳຄັນຫຼາຍ. ນັກແປຄວນລວບລວມຄຳສັບ ແລະ ກວດສອບຄວາມຖືກຕ້ອງກັບເອກະສານອ້າງອີງທີ່ເປັນທາງການ ເພື່ອປ້ອງກັນຄວາມຜິດພາດທີ່ອາດສົ່ງຜົນກະທົບທາງກົດໝາຍ ຫຼື ທຸລະກິດ.
- 4. ກວດທານໂດຍເຈົ້າຂອງພາສາ (Native Proofreading): ຂັ້ນຕອນສຸດທ້າຍທີ່ບໍ່ຄວນເບິ່ງຂ້າມແມ່ນການໃຫ້ເຈົ້າຂອງພາສາຈີນ (Native Chinese Speaker) ທີ່ມີປະສົບການຊ່ວຍກວດທານ (Proofread) ເພື່ອຮັບປະກັນວ່າ ພາສາຈີນທີ່ແປອອກມານັ້ນມີຄວາມເປັນທຳມະຊາດ, ຖືກຕ້ອງຕາມຫຼັກໄວຍາກອນ, ແລະ ບໍ່ມີຄວາມໝາຍແຝງໃນທາງທີ່ບໍ່ດີ.
4. ການນຳໃຊ້ເຕັກໂນໂລຊີ ແລະ ເຄື່ອງມືຊ່ວຍແປ
ໃນປັດຈຸບັນ, ເຕັກໂນໂລຊີມີບົດບາດສຳຄັນໃນການເພີ່ມຄວາມໄວ ແລະ ຄຸນນະພາບຂອງການແປ. ການນຳໃຊ້ເຄື່ອງມື CAT (Computer-Assisted Translation) ເຊັ່ນ SDL Trados, MemoQ ຫຼື ເຄື່ອງມືແປພາສາທີ່ຂັບເຄື່ອນດ້ວຍ AI ສາມາດຊ່ວຍໃຫ້ການແປມີຄວາມເປັນເອກະພາບກັນໃນດ້ານຄຳສັບ, ໂດຍສະເພາະແມ່ນໂຄງການແປຂະໜາດໃຫຍ່. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ເຄື່ອງມືເຫຼົ່ານີ້ເປັນພຽງຕົວຊ່ວຍເທົ່ານັ້ນ, ການຕັດສິນໃຈສຸດທ້າຍ ແລະ ການປັບແຕ່ງຄວາມສະຫຼະສະຫຼວຍຍັງຄົງຕ້ອງອາໄສມະນຸດທີ່ມີຄວາມເຂົ້າໃຈໃນທັງສອງພາສາຢ່າງເລິກເຊິ່ງ ເພື່ອໃຫ້ຜົນງານການແປມີຄວາມຖືກຕ້ອງ ແລະ ສື່ສານໄດ້ຢ່າງມີປະສິດທິພາບສູງສຸດ.
5. ບົດບາດຂອງນັກແປໃນການສົ່ງເສີມການຮ່ວມມືສອງຊາດ
ນັກແປພາສາລາວ-ຈີນ ປຽບເໝືອນທູດທາງດ້ານວັດທະນະທຳ ແລະ ເສດຖະກິດ. ການແປທີ່ຖືກຕ້ອງບໍ່ພຽງແຕ່ຊ່ວຍໃຫ້ການດຳເນີນທຸລະກິດ ແລະ ການຮ່ວມມືເປັນໄປຢ່າງຮາບຮື່ນເທົ່ານັ້ນ, ແຕ່ຍັງຊ່ວຍຫຼຸດຜ່ອນຄວາມເຂົ້າໃຈຜິດທີ່ອາດເກີດຂຶ້ນຈາກຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານຮີດຄອງປະເພນີ ແລະ ວິທີການເຮັດວຽກ. ດັ່ງນັ້ນ, ນັກແປຈຶ່ງຕ້ອງພັດທະນາຕົນເ省ຢ່າງຕໍ່ເນື່ອງ, ບໍ່ສະເພາະແຕ່ດ້ານພາສາເທົ່ານັ້ນ ແຕ່ຕ້ອງຕິດຕາມຂ່າວສານ, ເສດຖະກິດ, ສັງຄົມ ແລະ ການປ່ຽນແປງຂອງທັງສອງປະເທດຢູ່ສະເໝີ.
ສະຫຼຸບ
ສະຫຼຸບແລ້ວ, ການແປພາສາລາວເປັນພາສາຈີນແມ່ນວຽກງານທີ່ຕ້ອງອາໄສທັງສາດ ແລະ ສິນ. ມັນຮຽກຮ້ອງໃຫ້ຜູ້ແປມີຄວາມຮູ້ຄວາມເຂົ້າໃຈຢ່າງເລິກເຊິ່ງກ່ຽວກັບຄວາມແຕກຕ່າງທາງດ້ານໄວຍາກອນ, ວັດທະນະທຳ ແລະ ບໍລິບົດການນຳໃຊ້ພາສາຂອງທັງສອງຝ່າຍ. ການປະຕິບັດຕາມເຄັດລັບທີ່ໄດ້ກ່າວມາຂ້າງເທິງ, ບວກກັບການນຳໃຊ້ເຄື່ອງມືເຕັກໂນໂລຊີຢ່າງເໝາະສົມ ແລະ ການກວດທານໂດຍເຈົ້າຂອງພາສາ, ຈະຊ່ວຍໃຫ້ວຽກງານການແປຂອງທ່ານມີຄວາມເປັນມືອາຊີບ, ມີຄຸນນະພາບສູງ, ແລະ ປະສົບຄວາມສຳເລັດໃນຂະແໜງການແປພາສາທີ່ກຳລັງເຕີບໃຫຍ່ຂະຫຍາຍຕົວນີ້ຢ່າງແນ່ນອນ.