၁။ နိဒါန်းနှင့် ဘာသာစကားနှစ်ခု၏ သမိုင်းကြောင်း နောက်ခံ
ကမ္ဘာပေါ်တွင် အသုံးပြုလျက်ရှိသော ဘာသာစကားများအနက် မြန်မာဘာသာစကားနှင့် လစ်သူေးနီးယားဘာသာစကားတို့သည် မိသားစုကွဲပြားပြီး ထူးခြားဆန်းပြားသော သမိုင်းကြောင်းကိုယ်စီရှိကြသည်။ မြန်မာဘာသာစကားသည် တရုတ်-တိဗက် (Sino-Tibetan) ဘာသာစကားမိသားစုမှ ဆင်းသက်လာပြီး အသံအနိမ့်အမြင့် (Tones) ရှိသော ဘာသာစကားတစ်ခု ဖြစ်သည်။ အခြားတစ်ဖက်တွင် လစ်သူေးနီးယားဘာသာစကားသည် အင်ဒို-ယူရိုပီယံ (Indo-European) ဘာသာစကားမိသားစု၏ ဘောလ်တစ် (Baltic) အုပ်စုတွင် ပါဝင်ပြီး ကမ္ဘာပေါ်တွင် ရှေးအကျဆုံးနှင့် ပြောင်းလဲမှုအနည်းဆုံး သက္ကတစကားနှင့် ဆင်တူသည့် သဒ္ဒါဖွဲ့စည်းပုံကို ယနေ့တိုင် ထိန်းသိမ်းထားသည့် ဘာသာစကားအဖြစ် ကျော်ကြားသည်။
ဤကဲ့သို့ ဘာသာစကားဇာစ်မြစ်နှင့် ယဉ်ကျေးမှုနောက်ခံ လုံးဝမတူညီသော ဘာသာစကားနှစ်ခုအကြား ဘာသာပြန်ဆိုခြင်းသည် စကားလုံးချင်း တိုက်ရိုက်ဖလှယ်ရုံဖြင့် မအောင်မြင်နိုင်ပေ။ ဘာသာပြန်သူတစ်ဦးအနေဖြင့် မူရင်းစာသား၏ ဆိုလိုရင်းကို တိကျစွာဖမ်းဆုပ်နိုင်ရန် သဒ္ဒါစနစ်၊ ဝါကျတည်ဆောက်ပုံနှင့် ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ အနုစိတ်ကွဲပြားမှုများကို ထဲထဲဝင်ဝင် နားလည်သဘောပေါက်ထားရပါမည်။
၂။ ဝါကျတည်ဆောက်ပုံ (Sentence Structure) နှင့် သဒ္ဒါကွာခြားချက်များ
မြန်မာနှင့် လစ်သူေးနီးယားဘာသာစကားတို့အကြား အထင်ရှားဆုံးသော ကွဲပြားချက်မှာ ဝါကျတွင်း စကားလုံးများ နေရာချထားပုံ ဖြစ်သည်။
- ဝါကျတည်ဆောက်ပုံစနစ် (Word Order): မြန်မာဘာသာစကားသည် ကတ္တား-ကံ-ကြိယာ (Subject-Object-Verb - SOV) စနစ်ကို အသုံးပြုသည်။ ဥပမာ- "ကျွန်တော် စာအုပ်ဖတ်သည်။" ဟူသော ဝါကျတွင် ကြိယာသည် ဝါကျ၏ အဆုံး၌သာ တည်ရှိသည်။ လစ်သူေးနီးယားဘာသာစကားတွင်မူ အခြေခံအားဖြင့် ကတ္တား-ကြိယာ-ကံ (Subject-Verb-Object - SVO) စနစ်ကို သုံးသည်။ ထို့ကြောင့် ဘာသာပြန်ဆိုရာတွင် မူရင်းမြန်မာဝါကျ၏ နောက်ဆုံးတွင်ရှိသော ကြိယာကို လစ်သူေးနီးယားဘာသာ၏ အလယ်သို့ ရွှေ့ပြောင်းပေးရန် လိုအပ်သည်။
- ဝိဘတ်စနစ်နှင့် နာမ်ပြောင်းလဲမှု (Noun Cases): လစ်သူေးနီးယားဘာသာစကားတွင် နာမ်ဝိဘတ် (Noun Cases) ၇ မျိုး ရှိပြီး ၎င်းတို့မှာ Nominative, Genitive, Dative, Accusative, Instrumental, Locative နှင့် Vocative တို့ ဖြစ်ကြသည်။ မြန်မာဘာသာစကားတွင် ဝိဘတ်များ (ဥပမာ- သည်၊ ကို၊ အား၊ ဖြင့်၊ ၌) ကို သီးခြားစကားလုံးအဖြစ် နာမ်နောက်တွင် ကပ်၍ သုံးစွဲသော်လည်း၊ လစ်သူေးနီးယားဘာသာတွင် နာမ်၏ အဆုံးသတ်သရ (Suffixes) ကို ပြောင်းလဲခြင်းဖြင့် ဝိဘတ်ကို ဖော်ပြသည်။ ဤစနစ်သည် ဘာသာပြန်သူများအတွက် အလွန်ရှုပ်ထွေးပြီး သတ်ပုံအထားအသို အမှားအယွင်းမရှိစေရန် အထူးဂရုပြုရမည့် အချက်ဖြစ်သည်။
- သဒ္ဒါနည်းကျ လိင်ခွဲခြားခြင်း (Grammatical Gender): လစ်သူေးနီးယားဘာသာရှိ နာမ်၊ နာမဝိသေသန၊ နာမ်စားနှင့် ကိန်းဂဏန်းများအားလုံးတွင် ယောက်ျားလိင် (Masculine) သို့မဟုတ် မိန်းမလိင် (Feminine) ဟူ၍ သဒ္ဒါနည်းအရ ခွဲခြားမှု ရှိသည်။ မြန်မာဘာသာတွင် လူပုဂ္ဂိုလ် သို့မဟုတ် သက်ရှိများကို ဖော်ပြရန်မှလွဲ၍ သဒ္ဒါနည်းအရ လိင်ခွဲခြားမှု မရှိသဖြင့်၊ မြန်မာစာသားမှ လစ်သူေးနီးယားသို့ ပြန်ဆိုရာတွင် ကတ္တား သို့မဟုတ် ကံ၏ ဇာတ်ကောင် မည်သူမည်ဝါဖြစ်သည်ကို ရှင်းလင်းစွာ သိရှိမှသာ မှန်ကန်သော လိင်အသုံးအနှုန်းကို ရွေးချယ်နိုင်သည်။
၃။ ကြိယာပုံသဏ္ဌာန်ပြောင်းလဲခြင်း (Verb Conjugation) နှင့် အချိန်ကာလ ဖော်ပြချက်
မြန်မာဘာသာစကားရှိ ကြိယာများသည် အချိန်ကာလ (တင်းစ်) ပြောင်းလဲသော်လည်း ကြိယာ၏ မူရင်းပုံစံသည် ပြောင်းလဲခြင်း မရှိဘဲ နောက်ဆက်တွဲ စကားလုံးများ (ဥပမာ- ခဲ့သည်၊ နေသည်၊ လိမ့်မည်) ကိုသာ ပြောင်းလဲအသုံးပြုသည်။ သို့သော် လစ်သူေးနီးယားဘာသာစကားတွင် ကြိယာများသည် ကတ္တား၏ လူပုဂ္ဂိုလ် (ပထမ၊ ဒုတိယ၊ တတိယနာမ်စား)၊ အနည်းကိန်း သို့မဟုတ် အများကိန်းနှင့် အချိန်ကာလအလိုက် ပုံသဏ္ဌာန်များစွာ ပြောင်းလဲသည်။
ထို့အပြင် လစ်သူေးနီးယားဘာသာတွင် ပြီးမြောက်ခြင်းပြကြိယာ (Perfective Verbs) နှင့် မပြီးမြောက်သေးခြင်းပြကြိယာ (Imperfective Verbs) ဟူသော ကြိယာအမျိုးအစား (Verb Aspect) ကွဲပြားမှုများ ရှိသဖြင့် လုပ်ဆောင်ချက်တစ်ခု၏ အခြေအနေကို ပိုမိုတိကျစွာ ဖော်ပြရန် လိုအပ်သည်။ ဤအချက်သည် ဘာသာပြန်ရာတွင် စာသားတစ်ခုလုံး၏ ဆိုလိုရင်းနှင့် လေသံကို ထိန်းညှိပေးရန် အလွန်အရေးကြီးသည်။
၄။ ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ တိုက်ရိုက်မကျသော ဝေါဟာရများနှင့် ဘာသာပြန်စိန်ခေါ်မှုများ
ဘာသာပြန်ခြင်းသည် စာလုံးချင်း ပြောင်းလဲရုံမျှမက ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုမှ အခြားယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုသို့ ကူးပြောင်းပေးရခြင်း ဖြစ်သည်။ မြန်မာနိုင်ငံသည် ဗုဒ္ဓဘာသာယဉ်ကျေးမှု ထွန်းကားပြီး သက်ကြီးဝါကြီးများကို ရိုသေလေးစားမှု၊ မိသားစုအလိုက် တော်စပ်ပုံခေါ်ဝေါ်မှု အလွန်နက်ရှိုင်းသော လူမှုအသိုင်းအဝိုင်း ဖြစ်သည်။ လစ်သူေးနီးယားနိုင်ငံသည် ဥရောပတိုက်၏ ကက်သလစ်ဘာသာနှင့် ဘောလ်တစ်ရိုးရာ နောက်ခံရှိသဖြင့် လူမှုဆက်ဆံရေးပုံစံချင်း မတူညီကြပေ။
ဥပမာအားဖြင့်၊ မြန်မာဘာသာရှိ "ကိုကို"၊ "မမ"၊ "ဦးလေး"၊ "ဒေါ်လေး" အစရှိသော ရိုသေလေးစားမှု သို့မဟုတ် ရင်းနှီးမှုပြစကားလုံးများကို လစ်သူေးနီးယားဘာသာသို့ ပြန်ဆိုသည့်အခါ ၎င်းတို့တွင် ထိုကဲ့သို့ တိုက်ရိုက်ကူးပြောင်းနိုင်သော စကားလုံးများ မရှိပါ။ လစ်သူေးနီးယားဘာသာတွင် အသက်အရွယ်မရွေး နာမည်တိုက်ရိုက်ခေါ်ခြင်း သို့မဟုတ် "Tu" (မင်း) နှင့် "Jūs" (သင်) ဟူသော ရိုသေမှုပြ နာမ်စားနှစ်မျိုးဖြင့်သာ ခွဲခြားသုံးစွဲသည်။ ထို့ကြောင့် မူရင်းစာသား၏ လေသံကို မပျက်ပြယ်စေရန် စကားစပ်အလိုက် သင့်လျော်သော အသုံးအနှုန်းကို အစားထိုး အသုံးပြုရမည် ဖြစ်သည်။
ထို့အပြင် မြန်မာတို့၏ ရိုးရာအစားအစာများ (ဥပမာ- မုန့်ဟင်းခါး၊ လက်ဖက်သုပ်) သို့မဟုတ် ရိုးရာဓလေ့များကို လစ်သူေးနီးယားစာဖတ်သူများ နားလည်နိုင်ရန်အတွက် ရှင်းလင်းချက် (Footnote) သို့မဟုတ် ဖော်ပြချက်တိုများ ထည့်သွင်းပေးခြင်းဖြင့် ဘာသာပြန်ဆိုမှု၏ အရည်အသွေးကို မြှင့်တင်နိုင်ပါသည်။
၅။ မြန်မာမှ လစ်သူေးနီးယားဘာသာပြန်ဆိုသူများအတွက် လက်တွေ့ကျသော အကြံပြုချက်များ
ကျွမ်းကျင်သော ဘာသာပြန်တစ်ဦး ဖြစ်လာစေရန် အောက်ပါအချက်များကို လိုက်နာကျင့်သုံးရန် တိုက်တွန်းလိုပါသည်-
- ဝါကျများကို ရိုးရှင်းစွာ ဖွဲ့စည်းပါ- မြန်မာဘာသာတွင် ဝါကျရှည်ကြီးများကို သုံးသော်လည်း လစ်သူေးနီးယားစာဖတ်သူများအတွက် ဝါကျတိုတိုနှင့် တိကျသော ရေးသားမှုက ပိုမိုဖတ်ရှုရလွယ်ကူပြီး သဒ္ဒါအမှား ကင်းစင်စေသည်။
- သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းများကို စဉ်ဆက်မပြတ်လေ့လာပါ- လစ်သူေးနီးယားဘာသာ၏ နာမ်ဝိဘတ်အဆုံးသတ်များနှင့် ကြိယာပြောင်းလဲပုံများကို ကျွမ်းကျင်ပိုင်နိုင်စွာ တတ်မြောက်ထားရန် အစဉ်တစိုက် လေ့ကျင့်ရပါမည်။
- နည်းပညာသုံး ကိရိယာများကို အသုံးပြုပါ- SDL Trados, MemoQ သို့မဟုတ် အခြားသော CAT tools များကို အသုံးပြုခြင်းက ဘာသာပြန်ရာတွင် စကားလုံးအသုံးအနှုန်းများ တသမတ်တည်းဖြစ်စေရန် ကူညီပေးနိုင်ပြီး လုပ်ငန်းခွင်အတွင်း အချိန်ကုန်သက်သာစေသည်။
- အရည်အသွေး စစ်ဆေးခြင်း (Review and Proofreading): ဘာသာပြန်ပြီးသော စာသားကို လစ်သူေးနီးယား ဇာတိစကားပြောသူတစ်ဦး (Native Editor) ဖြင့် အမြဲတမ်း ပြန်လည်စိစစ်တည်းဖြတ်ရန် လိုအပ်သည်။ ဤအချက်သည် ဘာသာပြန်ဆိုမှု အရည်အသွေးကို အာမခံနိုင်သော တစ်ခုတည်းသော နည်းလမ်းဖြစ်သည်။
၆။ နိဂုံးချုပ်
မြန်မာဘာသာစကားမှ လစ်သူေးနီးယားဘာသာစကားသို့ ပြန်ဆိုခြင်းသည် မတူကွဲပြားသော ကမ္ဘာနှစ်ခုကို ပေါင်းကူးပေးရသည့် လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဘာသာပြန်ဆိုသူများသည် ဘာသာစကားဆိုင်ရာ သဒ္ဒါစည်းမျဉ်းများကို တိကျစွာ လိုက်နာရုံသာမက ယဉ်ကျေးမှုဆိုင်ရာ နူးညံ့သိမ်မွေ့မှုများကိုလည်း ဂရုပြုဖော်ပြနိုင်ရမည်။ ဤဆောင်းပါးတွင် ဖော်ပြထားသော သဒ္ဒါစိန်ခေါ်မှုများနှင့် ဘာသာပြန်နည်းလမ်းများကို နားလည်သဘောပေါက်ခြင်းဖြင့် အရည်အသွေးမြင့်မားပြီး စာဖတ်သူများရင်ထဲသို့ ရောက်ရှိစေမည့် ဘာသာပြန်စာပေများကို ဖန်တီးနိုင်မည်ဖြစ်ကြောင်း တင်ပြလိုက်ရပါသည်။