Ny fandikan-teny eo amin'ny fiteny roa izay tsy mitovy fianakaviana sy fiaviana dia dingana sarotra nefa mahaliana tokoa. Ny teny Malagasy, izay anisan'ny fianakaviam-piteny Aostroney (Austronesian), sy ny teny Katalana, izay fiteny Romanina (Romance language) avy amin'ny fianakaviana Indo-Eoropeana, dia manana fahasamihafana lehibe eo amin'ny rafitra, ny fitsipika, ary ny kolontsaina. Ity lahatsoratra ity dia manome fanadihadiana lalina momba ny fomba fandikana ny teny Malagasy ho amin'ny teny Katalana, ny olana sedrain'ny mpandika teny, ary ny paikady azo ampiasaina mba hahazoana fandikan-teny tsara kalitao sy manaja ny hevitry ny mpanoratra tany am-boalohany.
1. Ny Rafitra VOS sy SVO: Ny Fiovana eo amin'ny Fandaharana ny Teny
Ny iray amin'ireo fahasamihafana misongadina indrindra eo amin'ny teny Malagasy sy ny teny Katalana dia ny fandaharana ny teny ao anatin'ny fehezanteny (word order). Ny teny Malagasy dia mampiasa ny rafitra VOS (Matoanteny - Fameno - Mpanao) na Verb-Object-Subject. Ohatra, amin'ny teny Malagasy: "Nihinana ny akondro ny zaza." (Nihinana = Matoanteny, ny akondro = Fameno, ny zaza = Mpanao).
Etsy an-daniny, ny teny Katalana dia manaraka ny rafitra SVO (Mpanao - Matoanteny - Fameno) na Subject-Verb-Object. Mba handikana io fehezanteny io amin'ny teny Katalana, dia tsy maintsy ovaina ny fandaharana: "El nen menjava el plàtan." (El nen = Mpanao, menjava = Matoanteny, el plàtan = Fameno). Ny mpandika teny dia tokony ho mailo mba tsy hanao dika vilana ara-bakiteny izay mety hahatonga ny fehezanteny Katalana ho tsy azo vakina na ho hafahafa amin'ny mpamaky teratany.
2. Ny Kilasin'ny Anarana: Ny Miralenta sy ny Isan'ny Anarana
Olana lehibe iray hafa ny fitantanana ny miralenta (gender) sy ny filaza isa (number) eo amin'ny anarana. Ny teny Malagasy dia tsy manana miralenta fitsipika (grammatical gender) ho an'ny anarana tsy manana aina. Tsy misy mahasamihafa ny anarana lahy sy vavy amin'ny lafiny rafi-piteny, afa-tsy amin'ny alalan'ny teny fanampiny toy ny "lahy" na "vavy" rehefa ilaina izany (ohatra: "zaza lahy", "zaza vavy").
Ny teny Katalana kosa dia manana rafitra miralenta mafy orina: ny anarana rehetra dia tsy maintsy ho lahy (masculí) na vavy (femení). Ohatra, ny takelaka ("taula") dia vavy amin'ny teny Katalana (la taula), fa ny seza ("cadira") kosa dia vavy ihany koa (la cadira), ary ny penina ("bolígraf") dia lahy (el bolígraf). Ny mpandika teny dia tsy maintsy mahafantatra tsara ny miralentan'ny anarana tsirairay amin'ny teny Katalana mba hampifanarahana ny mpamari-anarana (adjectives) sy ny mpanoritra (articles).
Raha ny lafiny isan'ny anarana (grammatical number) no jerena, ny teny Malagasy dia matetika mampiasa ny teny iray ihany ho an'ny tokana sy ny maro, ary ny manodidina (context) na ny mpanoritra sasany ihany no manambara ny maro (ohatra: "ny trano" dia mety ho trano iray na trano maromaro). Ny teny Katalana kosa dia tsy maintsy asiana marika mazava ny maro amin'ny alalan'ny fampidirana ny sora-baventy na tovona mety (matetika "-s" na "-es"). Ohatra: la casa (ny trano tokana) -> les cases (ny trano maro).
3. Ny Fampiasana ny Matoanteny sy ny Kianja Ara-potoana
Ny teny Malagasy dia manana rafi-matoanteny miavaka izay mifantoka amin'ny fitsinjovana ny fitodiana (voice/focus system): ny fitodiana mpanao (active focus), fitodiana atao (passive focus), ary ny fitodiana mpandray na kianja (circumstantial focus). Ity rafitra ity dia mamela ny mpanoratra malagasy hisafidy hoe iza amin'ireo singa ao amin'ny fehezanteny no tiana homena lanja lehibe indrindra.
Ny teny Katalana kosa dia mampiasa rafi-mitambatra sarotra kokoa amin'ny lafiny fotoana (tenses) sy ny fiovan'ny endri-matoanteny (conjugation). Manana endrika samihafa ny teny Katalana toy ny present, pretèrit imperfet, pretèrit perfet passat, futur, ary ny kianja subjunctive (subjuntiu) izay ampiasaina amin'ny fanehoana finiavana, fisalasalana, na fihetseham-po.
- Ny Fandikana ny Fitodiana Atao sy Kianja: Rehefa mandika fehezanteny Malagasy mampiasa fitodiana atao na kianja, ny mpandika teny dia matetika tsy maintsy mampiasa ny feo tsy mavitrika (passive voice) amin'ny teny Katalana, na manova tanteraka ny rafitry ny fehezanteny mba ho lasa mavitrika (active) nefa mitazona ny lanja ara-kevitra tian'ny mpanoratra homena.
- Ny Fotoana: Ny teny Malagasy dia mampiasa tovona tsotra (no-, n-, ho-) mba hanehoana ny lasa, ankehitriny, ary ny hoavy. Ny teny Katalana kosa dia manana nuance maro kokoa eo amin'ny lafiny fanehoan-javatra (aspect) sy fotoana, ka mila mifidy tsara eo amin'ny passat perfet (lasa efa vita) sy ny imperfet (lasa mbola mitohy na fanao) ny mpandika teny.
4. Ny Lalan'ny Kolontsaina sy ny Fandikana ny Fomba Fiteny
Tsy misy fandikan-teny mahomby raha tsy misy fahalalana lalina momba ny kolontsain'ny firenena roa tonta. Ny teny Malagasy dia feno ohabolana, fampitahana, ary fomba fiteny izay mifototra amin'ny fiainana ambanivohitra, ny fambolena, ny fitiavana ny fihavanana, ary ny fanajana ny razana. Ohatra, ny teny hoe "Fihavanana" dia manana heviny lalina momba ny fifandraisana ara-piaraha-monina sy ny firaisankina izay tsy misy teny mitovy aminy mivantana amin'ny teny Katalana. Ny mpandika teny dia mety mila mampiasa teny manazava toy ny fraternitat na solidaritat comunitària.
Etsy an-daniny, ny teny Katalana ihany koa dia manana ny fomba fiteniny manokana izay mifototra amin'ny tantarany sy ny tontolo manodidina azy any Eoropa Atsimo. Ny fahaizana mampifanaraka ireo hevitra ara-kolontsaina ireo (cultural transcreation) no miantoka fa ny hafatra dia ho azo tsara any amin'ny mpamaky Katalana tsy misy fahaverezan'ny tsiro sy ny halalin'ny hevitra.
5. Torohevitra sy Paikady ho an'ny Mpandika Teny
Mba hahazoana vokatra tsara indrindra amin'ny fandikan-teny avy amin'ny teny Malagasy ho amin'ny teny Katalana, ireto misy paikady lehibe azo arahina:
- Fandalinana ny Fehezanteny manontolo: Aza mandika teny isan-teny. Vakio aloha ny fehezanteny na ny andalana manontolo mba hahazoana ny hevitra ankapobeny, avy eo manorata fehezanteny Katalana vaovao izay voajanahary sy manaraka ny fitsipika Romanina.
- Fampiasana Raki-bolana sy Fitaovana Nomerika: Satria tsy dia misy raki-bolana mivantana malagasy-katalana be dia be, ny mpandika teny dia matetika mila mampiasa fiteny fahatelo toy ny teny Frantsay na teny Anglisy ho tetezana (vehicular language). Ny fampiasana ny raki-bolana Diccionari de la Llengua Catalana (DIEC) sy ny raki-bolana Malagasy-Frantsay dia tena manampy tokoa.
- Fanamarinana ataon'ny Teratany: Rehefa vita ny fandikan-teny, dia tena ilaina ny mampamaky ny dikan-teny amin'ny olona teratany Katalana mba hanitsiana izay mety ho tsy fahatomombanana eo amin'ny fomba fiteny sy ny feo ampiasaina.
Raha fintinina, ny fandikan-teny avy amin'ny teny Malagasy ho amin'ny teny Katalana dia mitaky fahaizana ambony amin'ny fiteny roa tonta, fandeferana ara-tsiansa amin'ny lafiny fitsipika, ary indrindra fahatakarana lalina ny tontolo ara-kolontsaina izay namolavola ireo fiteny roa ireo. Amin'ny alalan'ny fanarahana ireo paikady voalaza etsy ambony, ny mpandika teny dia afaka mampifandray ireto kolontsaina roa miavaka ireto amin'ny fomba mahomby sy matihanina.